Binlerce kullanılmayan uydu ve fırlatılan roketlerden arta kalan modüller Dünya yörüngesinde uydular ve uzay araçları Escort Ahatlıbel için çarpışma riskini oluşturuyor
Dünya’dan uzaya 1957 yılından bu yana binlerce roket ve uydu fırlatıldı Bunların birçok hala uzayda kalmaya devam ederken gelecek süreçte daha fazlasının uzaya fırlatılmasının kelam konusu Ahatlıbel escort olduğu biliniyor Bu durum uzay çöplerini artırırken fırlatılan roket ve uyduların vakitle çarpışma riskini doğuruyor
Gök taşlarının yanı sıra yörüngede insan imali çöpler de bulunuyor Bunlar artık kullanılmayan uydu ve Ahatlıbel escort bayan uzay araçları fırlatma aracı rampaları ve ayrışma modüllerini içeriyor
Dünya’ya birkaç 100 kilometre yakındaki birtakım cisimler atmosfere birkaç yıl sonra geri girebiliyor Bunların birden fazla atmosfere girerken sürtünmeden ötürü yanarak yok oluyor Lakin 36 bin kilometreden fazla irtifada bulunan çöp ve uydular Dünya’nın etrafında yüzlerce ve hatta binlerce yıl dönmeye devam edebiliyor
İki uydunun çarpışarak birçok uzay çöpüne neden olmasının yanı sıra ABD Çin ve Hindistan üzere birtakım ülkeler kendi uydularını yok etmek için füze kullanabiliyor Bu da yörüngeye binlerce kesimin yayılmasına sebep oluyor
Şu an yörüngedeki uzay çöpleri keşif teşebbüslerine büyük risk teşkil etmese de yörüngedeki öteki uydular için büyük tehdit ögesi olarak görülüyor
Çarpışma olayları
Bir Fransız uydusu 1996’da 10 yıl evvel patlayan bir roketten kalan modüller tarafından darbe aldı
Çin Ocak 2007’de uydu savar testinde eski bir meteoroloji uydusunu füze ile yok etti ve 3 bin 500’den fazla kesimin yörüngeye dağılmasına neden oldu Bu olay takip edilebilir cisim oranını yüzde 25 artırdı
İki uydunun çarpıştığı birinci kaza 10 Şubat 2009’da meydana geldi Özel Amerikan bağlantı uydusu Iridium 33 ile Rus askeri uydusu Kosmos2251 çarpıştı İki uydu da yok olurken 2 bin 300’den fazla modül açığa çıktı ve bunlardan kimileri tekrar Dünya’nın atmosferine girerek yok oldu
Mart 2021’de Çin uydusu çarpışmanın akabinde kesimlere ayrıldı
UYDULAR UZAY ÇÖPLERİYLE ÇARPIŞMADAN KAÇINIYOR
Uydular hareket alanlarındaki uzay çöplerinden kaçınmaya ve böylelikle darbe almamaya çalışıyor Her yıl yüzlerce çarpışmadan kaçınmak için Milletlerarası Uzay İstasyonu UUİ dahil olmak üzere tüm uydular hareket etmek zorunda kalıyor
ISS 1999’dan bu yana 25 defa uzay çöplerinden kaçınmak için hareket yaptı
Avrupa Uzay Ajansının bir uydusu da Eylül 2019’da büyük bir uydu kadrosuyla çarpışmadan kaçınmak için birinci hareketini yaptı
UUİ 2021’de Rusya’nın yaptığı uydu savar füze testinden kaynaklanan uzay çöpü nedeniyle çarpışmadan kaçınmak için hareket yapmak zorunda kaldı Kasım 2021’de UUİ astronotları uzay istasyonu bir uzay çöpünün yakınından geçerken nakil uzay aracında sığındı
Çin’in de bilimsel müşahede uydusu Ocak 2022’de Rusya’nın bu testinden dolayı çarpışma tehlikesi yaşadı
Şirketlerin bilhassa internet kullanımı için yeni uydu ekiplerini uzaya fırlatma planları uzay çöplerinin artmasına neden olabilir Bu durumda yörüngede 50 bin daha uydu hareket etmeye başlayabilir ve bu da uzun vadede daha çok çarpışmadan kaçınma hareketini gerektirebilir
KESSLER SENDROMU
NASA bilim insanlarından Donald Kessler 1978’de yörüngede çok fazla uzay çöpü birikmesi halinde zincirleme bir tesir yaratabileceğini daha fazla cismin çarpışarak yeni uzay çöpleri oluşturabileceğini öne sürdü
Kessler bunun sonucunda da Dünya yörüngesinin ileride kullanılamaz hale gelebileceğini argüman etti Bu fikir çok gözükse de kimi uzmanlar bunun bir çeşidinin bir gün gerçekleşebileceğinden telaş duyuyor Bu nedenle bu durumdan kaçınılması gerektiği belirtiliyor
Yörüngede 28 bin 160 cisim bulunuyor
Avrupa Uzay Ajansının datalarına nazaran 60 yıldan daha uzun müddettir devam eden uzay faaliyetleri çerçevesinde 6 bin 50’den fazla roket fırlatıldı ve bu yörüngede 56 bin 450 takip edilebilir cisme neden oldu
Bu cisimlerin yaklaşık 28 bin 160’ı uzayda kaldı ve bunlar ABD Savunma Bakanlığına bağlı global Uzay Gözetleme Ağı SSN tarafından takip ediliyor Bunların yaklaşık 4 bini etkin uydu misyonu görüyor
SSN bilhassa alçak yörüngedeki 5 10 santimetre ortası ile 30 santimetre ile 1 metre ortasında değişen jeostatik irtifadaki cisimlere odaklanıyor
1961’den bu yana yörüngede 560’tan fazla parçalanma olayı kaydedildi Bunların sırf 7’sinin çarpışma ve uzay araçlarının patlaması sonucu oluştuğu belirtiliyor
Ancak gelecekte uzay çöplerinin kaynağının yüklü olarak çarpışmalar olması bekleniyor
Bugün yıllık fırlatma sayısının 110 civarında olması ve yılda 10 11 kere kırılma parçalanma yaşanmasıyla uzaydaki çöplerin sayısının artması varsayım ediliyor Çöplerin artmasıyla da çarpışma ihtimali artıyor ve bu da yörüngede oluşacak kesimleri artırarak daha da fazla çarpışma riski doğuruyor
Sonuç olarak çöplerinin sayısının artması daha fazla çarpışmanın meydana gelmesine neden olacak Lakin Dünya yörüngesinin dışında yapılan keşiflerde uzay çöpleri sorun teşkil etmiyor
Birleşmiş Milletler BM tüm şirketlerden vazifesi sona eren uyduların 25 yıl içerisinde yörüngeden kaldırılmasını talep ediyor
Ancak kimi uyduların misyonları baştan başarısız olduğunda bu durum karışıklığına neden oluyor Bu durumda ekseriyetle uyduların atmosfere sokularak yanıp yok olması prosedürü tercih ediliyor
Uzmanlar etkin olmayan uyduların yörüngeden kaldırılması durumunda gelecekte yörüngedeki uzay çöpü probleminin hafifletilebileceğini belirtiyor