Kahramanmaraş merkezli depremlerin akabinde gözler mümkün İstanbul sarsıntısına çevrilirken, uzmanlardan meyyit faylara da dikkat edilmesi gerektiği istikametinde ihtar geldi.
On milyon yıl evvel varlıklarını sürdüren meyyit faylarda kırılmalar gerçekleştiğini belirten İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Jeoloji Mühendisliği Kısım Lideri Prof. Dr. Hüseyin Öztürk, ölü fayların da hesaba katılarak çalışmalar yapılması gerektiğini vurguladı.
“BİZİ KORKUTAN FAYLAR…”
Prof. Dr. Hüseyin Öztürk, İstanbul’un meyyit faylarını sıralayarak, şunları kaydetti:
“Bizi korkutan faylar bizim canlı fay dediğimiz faylar. Bunlar son on bin yıldan beri çalışan faylar. Pekala on bin yıl evvelden diğer faylar yok muydu? Ya da on milyon yıl evvel de yok muydu? İstanbul faysız mıydı? Hayır değil. İstanbul’da daima faylar vardı. Onların birden fazla çoktan öldü. Onlar hareketini bıraktılar, onlar sustular. Öteki faylar girdi buraya zira bölge öbür gerilimler altına girince öteki faylar gelişiyor. Diğer faylar oluşuyor. Ben bunu kastederek şöyle demiştim. İstanbul’un çizgiselliğini oluşturan, İstanbul’a hal veren büyük fayın bir tanesi Tuzla’dan başlayıp Haliç’e kadar devam eden fay. Bu fay, kıyıyı dümdüz çizer. Haliç’in içine girer ve devam eder. Bu kuzeybatı, güneydoğu doğrultulu bir fay. Bu fayın bir paralel fayı ise Beykoz’dan Tuzla’ya yetişen bir fay. Tekrar onun paralelleri var. Marmara içinde ölmüş faylardan bir tanesi. Yeniden işte Babaeski Fayı diye bilinen Trakya havzası içindeki faylar.”
“ÖLÜ FAYLARI DA HESABA KATARAK ÇALIŞMA YAPTIK”
Prof. Dr. Hüseyin Öztürk, meyyit faylarda küçük kırılmalar olduğunu belirterek, şu bilgileri paylaştı:
“Bu faylar ölmüşler evet, bunlar beş, on milyon yıl evvel varlıklarını sürdürmüşlerdi. Fakat orta sıra gerilim gelince buralarda küçük kırılmalar gerçekleşiyor. Hasebiyle bu faylar birkaç nedenle bizim için kıymetli. Bir tanesi bu faylar sismik hareketi zayıf zonlardır. Yeraltında sular çalışır, bu fay zonları ölse bile. Münasebetiyle bu bizim altımızdaki maddeyi harekete geçirir, göçmelere neden olur. Bu fay öldü lakin oradaki su çalışması devam ediyor. Hasebiyle biz bu fayları da hesaba katarak İstanbul’daki bütün yerleşime uygunluk çalışmalarını yaptık. Zira o faylar orta sıra ‘tamamen de ölmedik’ diye ses veriyorlar. Üçlük, ikilik, zelzelelerle ses veriyorlar. ‘Deprem burada nereden çıktı?’ dediğimiz zelzeleler, bunlarla ilgili zelzeleler.”
“YIRTICI, AFET ÜRETİCİ FAY”
Öztürk, İstanbul’da afet üretecek fay sınırı ile ilgili ise, şöyle konuştu:
“Şimdi bu eski faylar Marmara Denizi’nin çöküntüsünü oluşturan faylar. Düşmeli faylar bunlar. Bunlar hem Uludağ tarafından; güneyden çöktü, kuzey çöktü ve Marmara Denizi oluştu. Ama bir vakit sonra bu çökmeler durdu. İşte bu beş milyon, on milyon yıldan başlayıp son üç milyona kadar gelen bu faylar diriydiler, bölgeye hal verdiler. O vakit sarsıntı oluşturdular. İnsanın olmadığı periyottu. Kuzey Anadolu fayının Marmara Deniz’e girişini dört yüz bin yıl evvel üzere düşünüyoruz. Şu an yırtıcı, afet üretici fay, bu fay. Bu eski faylar ise şöyleydi. Mesela Tuzla fayı. Tuzla’dan geçen fay. Bu fay boyunca su çıkışları var değil mi? İçmeler’deki su var. Şifalı su var. Mideye yeterli gelen karbonatlı bir su var. Bu çizgi devam edip gidiyor. Haliç’e kadar devam ediyor. Buralarda orta ara sismik aktiviteyi o yüzden görebiliyoruz. Dünyamızın dört buçuk milyar yıl yaşı var. Dünyamızın kabuğu katılaştıktan beri kabuk kırıla kırıla bugüne kadar geldi. O günden bugüne kabuk kırılıyor. Biz fayları koymaya kalksak İstanbul’da haritada yer bulamayız. Fakat eski faylar da orta ara biz buradayız. Biz de varız diyorlar. Yani bizim gördüğümüz bunlar.”
KAĞITHANE’DE HİSSEDİLMİŞTİ!
Son olarak İstanbul Kağıthane’de 5 Şubat saat 03.15’te 3.1 büyüklüğünde zelzele meydana gelmişti. Sarsıntısı hissedenler, toplumsal medya paylaşımlarında, sarsıntıdan çabucak evvel duydukları gök gürültüsüne emsal kuvvetli bir sese dikkat çekti. Daha evvel de İstanbul’da benzeri büyüklükte sarsıntılar kaydedilmişti.