Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof Dr Mustafa Küçük sarsıntı sonrasında bayanların Cebeci travesti sıhhat sıkıntılarından daha fazla etkilendiğini söyledi Bugüne dek gerçeklemiş afetlerden sonra ortaya konulan akademik bilgilerle açıklamalarda bulunan Prof Dr Küçük şunları söyledi
Menstrüel hijyen idaresi MHY menarş ilk adet ve Cebeci travestileri menopoz ortasındaki bayanlar ve ergen kızlar için hijyenin değerli bir tarafıdır Adet gören yaş kümesindeki bayanlar ve kızlarla ilgili kıymetli bir husus olmasına karşın bugüne dek yaşanan global afetlerde MHY Travesti Cebeci nin afet sonrası müdahalelerde ekseriyetle göz gerisi edildiği gözlemlenmiştir
Deprem bölgesinde tuvalet yokluğu açık alanda gereğince mahrem alana ulaşamama temiz su bulamama üzere problemler yaşanırsa en çok kadın sağlığı olumsuz etkilenir Ayrıyeten afetlerden sonra bayanların cinsel hayatları ve üreme sağlığı tehdit altına girebilir
Afet bölgelerinde hijyen materyallerine ulaşım zahmeti yaşanırsa genital ve üriner enfeksiyonlar sık görülebilir Vajende yanma hissi kaşıntı makus kokulu akıntı idrar yaparken yanma üzere durumlarda hemen bölgelerde kurulmuş olan sıhhat merkezlerine müracaat edilmelidir Kıymetli bir mevzu da el jelinin mikropları öldürmede sabun kadar tesirli olmamasıdır
MÜMKÜN OLDUĞUNCA İSTİKRARLI BESLENMEYE İTİNA GÖSTERİLMELİDİR
Çalışmalar sarsıntı sel felaketi üzere afetler ile kötü gebelik sonuçları ortasında bir alaka olduğunu göstermektedir diyen Prof Dr Küçük kelamlarına şöyle devam etti
Afetlerin akabinde gözlemlenen sonuçlar ortasında erken gebelik kaybı düşük doğum tartısı erken doğum ve plasentanın erken ayrılması üzere durumlar yer alır Ayrıyeten afet durumunda mesken şartlarında beslenmeden çadır kent şartlarında beslenmeye geçiş nedeniyle de birtakım sıhhat problemleriyle da sık olarak karşılaşılabilir Yapılan akademik araştırmalara nazaran afetlerde protein enerji yetersizliği diyare ishal anemi kansızlık vitamin yetersizlikleri yeme davranışı bozuklukları ve kronik hastalıklara bağlı diyabet koması üzere komplikasyonlar görülmektedir
Afet sonrasında hamilelerin beslenmelerinde protein alımına ve su tüketimine kıymet verilmesi gerekir Folik asit demir ve öbür vitamin eksiklikleri de afet sonrasında bilhassa gebeliğin 4 üncü ayının başından itibaren kendini gösterecektir
ANNE SÜTÜ ÇOK ÖNEMLİ
Prof Dr Mustafa Küçük Anne sütü ekseriyetle bir afet anında bebek için tek sağlam besin kaynağıdır Bu nedenle annenin bebeğini emzirmesi afet ortamlarında bebekler için daha da değer kazanmaktadır Hazır mamalar ile beslenen bebekler anne sütündeki gözetici antikorlardan mahrum olması nedeniyle enfeksiyon ve ishale karşı daha hassastır Münasebetiyle bu bebeklerde dehidrasyon sıvı kaybı ve yetersiz beslenme gelişebilir dedi
MHY KİTLERİ BAYAN LİDERLİĞİNDE DAĞITILMALI
Prof Dr Mustafa Küçük konuşmasını şöyle sürdürdü
Yine yapılan araştırmaların sonuçlarına göre MHY Menstrüel Hijyen Yönetimi kitlerinin dağıtımının bayan liderliğinde olması öteki besin dışı kalemlerin dağıtımından başka yapılması erkeklerin ve erkek çocukların dikkatini çekmeyecek bir yer ve vakitte olması önerilmektedir Tıpkı vakitte MHY gereksinimlerinin anlaşılmasını sağlamaya yardımcı olmak için erkek iştirakinin değeri güzel bilinmektedir böylelikle örneğin bayan odaklı dağıtımların arkasındaki nedenleri anlayabilirler yahut adet devrinde artan su gereksinimine karşı daha hassas olabilirler
Birleşmiş Milletler Bayanların afet riskinin azaltılması hazırlıklı olma ve müdahale süreçlerine katılmasını ve güçlendirilmesini desteklemektedir Çünkü dünyada bugüne dek gerçekleşmiş olan afet bölgelerindeki çalışmaların bilgilerine nazaran bayanların seslerinin ekseriyetle duyulmadığını ve bayanların MHY muhtaçlıklarını tabir edemediklerini yahut erkekler tarafından göz arkası edildikleri tespit edilmiştir
Menstrüel hijyen idaresi MHY afetten etkilenen bayanlar için acil bir gereklilik ve temel gereksinim olarak görülmelidir Ferdî kullanım için gerekli ölçüde suya erişimin sağlanması temel ilaçları birinci yardım ve hijyenik pedleri içeren hazır hijyenik kitlerin sağlanması ve tuvalet ve yıkama alanlarının kullanımında bayanların güvenliğini ve onurunu sağlamak afetler sırasında her bayanın temel haklarıdır ve bu nedenle korunmalıdır Daha evvelki afetlerde elde edilen bulgular MHY faaliyetlerinin bayanlar ve kızlar için değerli öncelikler olarak hissedilmesine karşın felaketler sırasında ekseriyetle göz gerisi edildiğini göstermekteyken yurdumuzda yaşanan sarsıntıda bu bahisteki hassasiyet sevindirici olmuştur Ayrıyeten Afet bölgesinde bayanların kullanmış oldukları sıhhi pedlerin inançlı bir halde bertaraf edilmesi de değerlidir
STRESE BAĞLI ADET DÜZENSİZLİKLERİ OLABİLİR
Adet düzensizliği ve adet görmeme üzere adet döngüsü anormallikleri fizikî çevresel toplumsal ve ruhsal faktörlerden kaynaklanan gerilim ile bağlantılıdır diyen Küçük Tabii afetlerden sonra bu durum 1 yıla kadar uzayabilmektedir Çalışmalarda bayanların yaklaşık yüzde 21’inde zelzeleden sonra adet döngülerinin sistemsiz hale geldiği ve bu oranın sarsıntı öncesine nazaran değerli ölçüde daha yüksek olduğu bildirilmiştir Zelzelede çok sayıda kayıp yaşayan hayatta kalan bayanların yaklaşık yüzde 30’u zelzeleden sonra adet düzensizliği bildirmiştir değerlendirmesinde bulundu
CİNSEL İSTEKSİZLİK GÖRÜLEBİLİR
Prof Dr Mustafa Küçük Deprem bölgelerinde genital sistem enfeksiyonları semptomlarının oranları zelzele öncesine nazaran daha yüksektir pelvik inflamatuar hastalık ve menstrüasyon bozuklukları oranları da çok daha yüksektir Birebir vakitte bayanların cinsel hayatlarından duydukları memnuniyet bariz biçimde azalmakta ve gebelik isteklerini de olumsuz olarak etkilemektedir Bir araştırmada zelzelesi şiddetle yaşamış bayanların yüzde 89’ü gebe kalmak için bir plan yapmayacaklarını söylemiş yüzde 67’si ise gebe kalmaları halinde gebeliğin sonlandırılmasını talep edeceklerini söylemişlerdir diye konuştu
KIZ ÖĞRENCİLER İÇİN RUHSAL MÜDAHALE GEREKLİDİR
Prof Dr Mustafa Küçük kelamlarını şu sözlerle sonlandırdı
Depremi takiben sarsıntı sonrası kız öğrencilerde zihinsel sıhhat ve olağandışı menstrüasyon ortasındaki ilginin araştırıldığı bir çalışmada obsesif kompulsif bozukluklar en yaygın olanıydı Olağandışı menstrüasyon insidansı da çok yüksekti Somatizasyon obsesif kompulsif özellikler fobik anksiyete diyet ve uyku bozuklukları olağandışı adet görülme sıklığı daha yüksek bulunmuştur Zelzele sonrası bir alandaki çalışmada ortaokul öğrencisi kız öğrencilerin de ruh sıhhati ile fizikî sıhhat ortasında bir bağlantı bulunmuştur Somatizasyon bozukluğu obsesif kompulsif bozukluk fobik anksiyete ve diyet ve uyku bozuklukları olan öğrencilerde olağandışı menstrüasyon insidansı daha yüksek olabilir Bu nedenle sarsıntı üzere doğal bir felaketten kurtulan kız öğrenciler için psikolojik müdahale bilhassa gereklidir