Türkiye nin koranavirüsle uğraşa başladığı 2020 yılından itibaren Türkiye Su Enstitüsü Başkanlığı koordinatörlüğünde atık su Diyarbakır Travesti arıtma tesisleri giriş ve çıkışlarında kompozit atık su numunelerinde koronavirüs taramaları devam ediyor 3 yıldır süren çalışmalar kapsamında 21 pilot kent ve İstanbul da incelemeler devam ederken atık sularda koronavirüsün Elazığ travesti hala görüldüğü de ortaya çıktı Bölgelerdeki hastalıkta artış azalış sabit gidiş takibinin yapıldığı çalışmaları hazırlanan haritalar üzerinden de takip etmek mümkün hale geldi Geliştirilen sistemin sarsıntı bölgelerinde mümkün salgın hastalıklarının Erzurum travesti tespiti için kullanılmasıyla ilgili de teşebbüsler başladı
Çalışmalarda misyon alan Marmara Üniversitesi Etraf Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof Dr Bilge Alpaslan Kocamemi devam eden çalışmalar ve gelişmeler hakkındaki ayrıntıları paylaştı Eskişehir Travesti Türkiye genelinde ocak ayında koronavirüsün en ağır görüldüğü ilin İstanbul olduğuna dikkat çeken Kocamemi Herhangi bir vilayetimizde ani bir artış olması durumunda bunu esasen en az 5 gün öncesinden atık Gaziantep Travesti sularda görebiliyoruz Türkiye genelinde Covid 19 var lakin çok yüksek ya da pandeminin başındaki üzere değil sözlerini kullandı
ATIK SULARDAKİ YAYILIM SÜRÜNTÜ TESTLERİNE NAZARAN ÇOK DAHA GERÇEKÇİ
Prof Dr Bilge Alpaslan Kocamemi Covid 19 tam olarak bitmedi lakin toplumda yaklaşım değişti Artık Covid i grip olarak algıladığımız için çok da ağır semptomlar göstermediği için hastanelere sürüntü testleri için müracaatlar azaldı Raporlanan hasta sayısı da giderek düşüş gösterdi Aslında bu noktada çalışmamız değer kazandı zira çok hafif semptom gösteren hiç semptom göstermeyen bireylerin de idrar ve dışkılarında Covid 19 virüsü olduğu için şu anda atık sularda gözlemlenilen Covid 19 yayılımı sürüntü testlerine nazaran raporlanandan çok daha gerçekçi bir durumu yansıtıyor Bu testlere nazaran birtakım devirlerde artışlar birtakım devirlerde azalışlar gözlemliyoruz lakin Covid 19 katiyen büsbütün bittiyi atık sulardaki gözlemlerimizde diyemiyoruz Covid hala devam ediyor tabirlerini kullandı
ARTIŞ EN AZ 5 GÜN ÖNCESİNDEN GÖZLEMLENEBİLİYOR
Prof Dr Kocamemi Covid 19 atık sularda hala görülüyor ve bu görülmenin dışında biz atık sulara bakarak toplumda koronavirüs sayısı artıyor azalıyor sabit gidiyor yorumunu çok sağlıklı olarak yapabiliyoruz Bu 3 yıllık deneyimin sonucunda rastgele bir vilayetimizde ani bir artış olması durumunda biz bunu aslında en az bir 5 gün öncesinden atık sularda görebiliyoruz İstanbul u her hafta gözlemliyoruz Ülkede ani bir artış yeni bir pandemi dalgası var mı diye rutin olarak takip etmiş oluyoruz Toplumdaki artışı gözlemlemenizle atık sudaki artışı gözlemlemeniz ortasında en azından 5 günlük bir fark oluyor biz de bunu erken ihtar olarak nitelendiriyoruz diye konuştu
BAYRAM PERİYODUNA DİKKAT
Prof Dr Kocamemi 3 yılki ölçümlere baktığımızda koronavirüsün hayli düşük seyrettiğini söyleyebiliriz Bilhassa bayramlardan sonra Türkiye de çok önemli artışlar olur Bayramlarda örf adetlerimiz gereği Anadolu ya çok fazla bir hareketlenme oluyor Biz 3 yıldır daima bunu gördük Bayram periyotlarında çabucak bir koyu yeşil e dönüş oluyor Bilhassa Anadolu kentlerimizde Bu bayram ne göreceğiz bilmiyorum fakat şu an için baktığımızda Türkiye genelinde Covid 19 var fakat çok yüksek pandeminin başındaki üzere değil dedi
İSTANBUL DA OLAY YAYILIMI FARKLI SEYREDİYOR
Ocak ayında koronavirüsün en ağır görüldüğü vilayetlerden biri olan İstanbul için Prof Dr Kocamemi İstanbul un kendi içinde bile olaylarının yayılımı farklı olabiliyor Tuzla bölgesinde olay sayısı azken Kadıköy ilçesindeki olay sayısı Tuzla daki hadise sayısından daha fazla Ambarlı bölgesindeyse tekrar Kadıköy e nazaran daha az Ocak ayında İstanbul en ağır onu Ankara Konya Mersin ve Adana takip ediyor Öteki vilayetlere baktığımızda koronavirüs tabi ki var fakat çok az diyebiliriz İstanbul daki Covid 19 sayısıyla Samsun daki sayı tıpkı değil İstanbul da çok daha ağır bir Covid var Haritaların da gayesi bu Sayı veremeyiz lakin bu bize Türkiye genelinde hangi bölgelerde ağır olduğunu gösterdiği için gerekli tedbirlerin alınması için çok yararlı bir araç diye konuştu
DEPREM BÖLGESİNDE SALGIN HASTALIK TAKİBİ
6 Şubat ta yaşanan zelzeleden etkilenen kentlerde de bu çalışmanın uygulanması için adımlar atıldığına dikkat çeken Prof Dr Kocamemi Çok yeni bir zelzele oldu üzücü bir formda pek çok insan şu an süreksiz çadır kentlerde ya da konteyner kentlerde yaşıyorlar Burada da bir süreksiz taşınabilir tuvalet sistemi var Bu tip yerlerde atık hiçbir şeyle karışmadığı için oradaki atık suyun takibiyle rastgele bir mümkün salgın hastalığı takip etmeniz mümkün Bu tarafta de bakanlıklarla görüşmelerimiz devam ediyor İlerleyen vakitlerde bu türlü bir risk oluşması halinde bunu evvelden denetim edebilmemiz için bu prosedür çok verimli bir biçimde kullanılabilir Süreksiz tuvaletlerden alınacak örnekte muhtemel salgın hastalıklara sebep olacak virüs ya da patojenlerin Kolera Dizanteri Hepatit A Rota Virüsü üzere bir sürü hastalık olabilir hayat şartları gereği Bu takiple biz bunun bir salgın boyutuna gelmeden o topluluk içerisinde bunda bir artış oluyor denetimini yapabilecek bir teknikten bahsediyoruz Bu manada da bu sistemin o bölgelerde kullanılmasıyla ilgili teşebbüsler şu anda yapılıyor Biz Covid de yalnızca bir virüsü takip ediyorduk burada takip edilmesi gereken pek çok virüs ve patojen var Bu tekniklerin oturtulması manasında biraz sürece gereksinim vardı Zelzele olduğundan beri bunun üzerine ağırlaşmış vaziyetteyiz İlerleyen devirlerde umuyorum ki bu 3 yıllık deneyim o bölgelerde de yararlı bir biçimde kullanılıyor olacak diye konuştu
Uluslararası platformda Türkiye nin çok değerli yere sahip olduğuna dikkat çeken Prof Dr Kocamemi mart ayında Birleşmiş Milletler Su Konferansında Sıhhat Bakanlığı uyumunda dünyanın öncü kuruluşları ile bir aktiflik düzenlediklerini ve dünyaya atık su taramalarının sırf covid ile kalmayacağı iletisi verdiklerini söyledi