Dünya Sıhhat Örgütü WHO ‘ M Tuberculosis’ basilinin keşfedildiği gün olan 24 Mart 1882 tarihine Kadıköy travesti ithafen 1996’dan beri her yıl 24 Mart tarihini ‘ Dünya Tüberküloz Günü ‘ olarak belirledi ve hastalığa dikkat çekmek üzere etkinlikler düzenlenmesini önerdi
Geçtiğimiz hafta Akciğer Sıhhati ve Ağır Bakım Kadıköy travestileri Derneği ASYOD tarafından Antalya’da gerçekleştirilen Ulusal Akciğer Sıhhati Kongresi’nde açıklamalarda bulunan ASYOD İdare Konseyi Üyesi ve Sıhhat Bakanlığı Koronavirüs Bilim Konseyi Üyesi Prof Dr Tevfik Özlü tüberküloz basili taşıyıcısı olan Travesti Kadıköy fakat hastalık yaşamayan dünyada 2 milyara yakın ‘gizli tüberküloz’ hadisesi olduğunu her yıl bunların ortasından 10 milyona yakın faal tüberküloz hastası çıktığını söyleyerek zımnî tüberküloz denetim altına alınmadan tüberkülozu yok etmenin mümkün olmadığına işaret etti
HASTALIK KAPALIYKEN BULAŞMAZ ETKİN OLUNCA BULAŞICILIK BAŞLIYOR
Prof Dr Özlü Bunlar tüberküloz basilini taşıyor ama bulaştırıcı değil Ancak basilin hastalık yapmasını kolaylaştıran birtakım faktörler sonradan hayatınıza girebiliyor Bunlarla karşılaştığınızda uyur halde olan hastalık yapmayan basil reaktivasyon dediğimiz duruma geçiyor ve çoğalmaya başlayarak hastalık tablosunu oluşturuyor Biz basili taşıyan fakat şimdiye kadar hiç hasta olmamış bireylere saklı tüberküloz hadisesi diyoruz Şayet saklı tüberküloz olaylarının ortasından ileride faal hastalığa dönüşebilecek olanları evvelce bilebilirsek biz bu şahısların esirgeyici tedavilerle hasta olmalarını önleyebiliriz Ayrıca saklı tüberküloz olayları hastalık meydana geldiğinde basili pek çok bireye bulaştırma riski de oluşturuyor Halbuki esirgeyici tedaviye aldığımızda bulaşmayı da önlemiş olacağız Hasebiyle tüberkülozun toplumda yayılmasını bulaşmasını ortadan kaldırmış oluyoruz diye konuştu
Gizli tüberküloz açısından risk kümelerinde taramalar yapılıp etkin hasta haline dönüşmesi beklenen hadiselerde gözetici tedavilerin bir an evvel başlanması gerektiğine de işaret eden Prof Dr Özlü Günümüzde yeni konsept zımnî tüberkülozu risk kümeleri için evvelden tedavi edip faal hastalığı önlemek ve böylelikle sağlıklı toplumu da korumak dedi
PANDEMİ DE DE BAĞIŞIKLIK BASKILAYICI TEDAVİLER ÇOK KULLANILDI
Gizli tüberküloz hadisesinde hastalığın etkin hale gelmesi için gereken şartların ise büyük ölçüde bağışıklık sistemiyle ilgili olduğunu belirten Prof Dr Özlü şu bilgileri verdi Daha çok kişinin bağışıklık sistemini bozan durumlar olduğunda taşıyıcı olanlar etkin hasta haline geçiyor Mesela HIV olumluluğu ya da anti TNF ilaçlar dediğimiz bağışıklığı baskılayan ilaçların kullanımı kronik böbrek hastalığı tablosu gelişmesi organ nakli olmak üzere tüberküloza karşı bizi koruyan basili sınırlayan basilin çoğalmasını engelleyen hücresel bağışık sistemini baskılayan bir durum ortaya çıkarsa o vakit hastalığa dönüşüyor
Son vakitlerde daha çok artmaya başladı zira bağışıklığı baskılayan tedaviler arttı Bugün pek çok tıp kolunda artık bu tedaviler uygulanıyor Organ nakilleri yapılıyor ayrıyeten Covid pandemisinde uzun müddetli yüksek doz kortizon tedavisi alan hastalar oldu Onun da ötesinde bağışıklık baskılamak için birtakım ilaçlar da kullanıldı ağır hastalarda Bunun da tahminen bir tesiri olmuş olabilir vakit içinde göreceğiz lakin sonuç itibariyle bağışıklık sistemi baskılanmış kişi sayısı arttı toplumumuzda Bu nedenle de bâtın tüberkülozun açığa çıkma riski de artıyor “
DEPREM FELAKETİ ‘AKTİF’ HASTALAR AÇISINDAN RİSK OLUŞTURDU
Deprem felaketinin tüberküloz açısından kimi riskler yaratmış olabileceğine de değinen Prof Dr Özlü kelamlarını şöyle noktaladı Deprem bölgesi için asıl riski oluşturan etkin hastalar Saklı tüberküloz hadiseleri bulaştırıcı değil zira Ancak faal tüberküloz hastaları için bu risklerin hepsi var ve artmış durumda Zira sarsıntı bölgesinde insan hareketliliği çok oldu kalabalıklar bir ortada konteyner kentlerde çadır kentlerde bir soba yanıyor etrafında çok sayıda kişi yaşamak zorunda vs
Tüberküloz da nefes yoluyla bulaşan bir hastalık olduğu için hasta bir kişi varsa ondan sağlam bir bireye bulaşabiliyor Bütün bu hastalar nizamlı olarak tedavi altındaydı bu nedenle de bulaştırıcılıkları da yoktu Lakin zelzele sonrası kısa bir müddetliğine de olsa bu takip sistemi sekteye uğradı 1000 civarında bu türlü faal tüberküloz hastası ya da kollayıcı tedavi alan hasta vardı bölgede onlara ulaşıldı ve tedavilerine devam edecek biçimde planlamalar yapıldı Fakat birinci günlerde tedavisi aksamış hastalar olabilir ya da hastalar o bölgeden farklı vilayetlere göç ettiler Bu göçlerin birden fazla da ferdi oldu yani denetim dışıydı Hasta gittiği yerde tedavisine devam etmeyebiliyor ilaçlarını aksatabiliyor Bu da hem bulaşma açısından hem de hastanın kendisinde ilaç direnci açısından risk oluşturuyor